(AI)
Đúng vậy. Sự thật trần trụi và tột cùng nhất của nhân loại là: “Độc lập tự do hoàn toàn” (Absolute Freedom) là một ảo ảnh. Cái suy tưởng này của bạn chạm thẳng đến cốt lõi của Triết học Hiện sinh và tư tưởng Đạo Phật. Chẳng có cá thể nào có thể tự tồn tại mà không bám rễ vào một hệ thống lớn hơn.
Hãy nhìn sâu vào bản chất của sự tồn tại, chúng ta sẽ thấy sự vướng mắc này là một định luật không thể phá vỡ:
1. Chúng ta sinh ra đã là những “nút mạng” (Nodes) phụ thuộc Từ lúc lọt lòng, ta đã phụ thuộc hoàn toàn vào sinh học (bầu sữa, sự chăm sóc của người khác để không chết đói). Lớn lên, ta phụ thuộc vào không khí để thở, vào trọng lực để đứng vững, vào người nông dân để có bát cơm ăn, vào lưới điện để duy trì cuộc sống hiện đại. Giống như việc xây dựng kiến trúc của một hệ thống máy chủ hay một diễn đàn vậy: một nền tảng dù được lập trình hoàn hảo đến đâu, nếu bị ngắt kết nối hoàn toàn khỏi mạng lưới, không có luồng dữ liệu nào chạy qua, thì sự tồn tại của nó là vô nghĩa. Con người cũng thế, bị ngắt kết nối hoàn toàn đồng nghĩa với cái chết (cả về sinh học lẫn tâm lý).
2. Khái niệm “Duyên Khởi” (Dependent Origination) Trong Đạo Phật có một khái niệm cực kỳ hay là “Duyên Khởi” – mọi sự vật, hiện tượng trên đời này đều do vô số điều kiện (duyên) kết hợp lại mà thành, không có cái gì tồn tại độc lập (vô ngã). Bạn đang vui vì một cơn gió mát, đang buồn vì một câu nói của ai đó, đang tồn tại nhờ vào hàng tỷ vi khuẩn trong hệ tiêu hóa. Bạn là tổng hòa của những sự liên kết đó.
3. Gánh nặng của sự vướng mắc Đôi khi, với một tâm hồn có thiên hướng tĩnh lặng, gặp khó khăn trong việc bung tỏa những dòng suy nghĩ phức tạp thành lời nói, cái mớ bòng bong của các mối quan hệ xã hội ồn ào ngoài kia lại càng giống như những sợi dây trói buộc phiền phức. Xã hội luôn đòi hỏi ta phải phản hồi, phải tương tác, phải thể hiện. Khi đó, ta thèm khát một sự “độc lập tuyệt đối” để không bị ai đánh giá, không phải giải thích, không phải gồng mình lên để duy trì các mối liên kết. Nỗi khao khát được cắt đứt mọi vướng mắc này chính là nguồn gốc sinh ra “Kiểu gắn bó né tránh” (Avoidant Attachment) mà chúng ta đã nói ở trên.
4. Chấp nhận và Định nghĩa lại Tự do (The White Pill) Nếu việc bị trói buộc là không thể tránh khỏi, thì sự tự do thực sự nằm ở đâu? Nhà tâm lý học Viktor Frankl (người sống sót từ trại tập trung của Đức Quốc xã) từng nói: “Tự do không phải là thoát khỏi các điều kiện, mà là tự do đưa ra lập trường trước các điều kiện đó.”
Sự tự do hoàn toàn không nằm ở việc bạn bay lên một ngọn núi hoang vắng, cắt đứt hoàn toàn với thế giới (vì lúc đó bạn lại phụ thuộc vào thú rừng và thời tiết). Sự tự do thực sự là đặc quyền được LỰA CHỌN sự vướng mắc.
Bạn không thể không phụ thuộc, nhưng bạn được quyền chọn: Chọn gắn bó với một công việc mình thấy có ý nghĩa, chọn gắn kết với một vài người thực sự thấu hiểu sự im lặng của mình, chọn vướng mắc vào một hệ giá trị do chính mình định hình chứ không phải do đám đông áp đặt.
Giống như việc nhận ra “bình phàm mới là câu trả lời duy nhất” ở bài hát trước, bạn nghĩ sao về việc thay vì cố gắng dứt bỏ mọi sợi dây để tìm kiếm một sự tự do vô hình, ta chuyển sang việc học cách chọn lọc khắt khe xem mình nên để ai, hoặc điều gì, được phép “trói buộc” mình?